Άλλο ένα περιστατικό με το ΚΤΕΛ

EDIT: το ποστ αυτό το έγραψα πριν από 3-4 βδομάδες την ώρα που συνέβη...

Σήμερα που έπρεπε να γυρίσω απ' το χωριό μου στην Αθήνα ήρθα για άλλη μια φορά αντιμέτωπος με τα απάνθρωπα χαρακηριστικά των μαζικών υπεραστικών συγκοινωνιών.

το γεγονός
Το λεωφορείο του ΚΤΕΛ του νομού μου εφευγε απ' την πρωτεύουσα με προορισμό την Αθήνα στις 18:30 και θα έκανε στάση σε κάθε οικισμό του νομού για να εξυπηρετήσει τους εκεί κατοίκους. Εκτός αυτού, άλλο λεωφορείο του ΚΤΕΛ του νομού έφευγε από κωμόπολη του νομού κοντά στο χωριό μου με προορισμό τη πρωτεύουσα του νομού, ενώ θα εξυπηρετούσε και τους εκεί κατοίκους που ήθελαν να πάνε Αθήνα μεταβιβάζοντάς τους στο πρώτο λεωφορείο στον κόμβο του χωριού μου. Οι κάτοικοι της κωμόπολης μάλιστα με προορισμό την Αθήνα έκοψαν εισητήριο στην αρχή της διαδρομής τους, που περιλάμβανε και τη διαδρομή με το άλλο λεωφορέιο (απ' το χωριό μου στην Αθήνα).

Όταν το λεωφορείο απ' τη πρωτεύουσα του νομού έφτασε στο χωριό μου, υπήρχαν μονάχα 2 κενές θέσεις ενώ ο κόσμος που περιμενε ήταν πολύ περισσότερος (οι περισσότεροι από αυτούς μάλιστα είχαν κόψει εισητηρίο απ' την αναχώρηση απ' την κωμόπολη). Παρόλα αυτά ο οδηγός μας πήρε στο λεωφορείο, με τους περισσότερους να στέκονται όρθιοι. Στην αμέσως επόμενη στάση του λεωφορείου περίμεναν αρκετοί ακόμα επιβάτες με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μια αναστάτωση και να γίνονται προσπάθειες να βρεθεί μια λύση. Τελικά ήρθε κι ένα ακόμη λεωφορείο από την πρωτεύουσα του νομού, κι αυτό με γεμάτες θέσεις, και μοίρασαν τους όρθιους επιβάτες στα δύο αυτά λεωφορεία.

Το δεύτερο λεωφορείο αναχωρησε, ενώ στο πρώτο (όπου βρισκόμουν κι εγώ) αρκετοί επιβάτες διαμαρτυρήθηκαν για την ασφάλειά τους (μαζί και επιβάτες που κάθονταν σε θέσεις) και τελικά ο οδηγός, φανερά εκνευρισμένος, κατέβασε τους όρθιους επιβάτες στο δρόμο κι έφυγε. Έτσι μείναμε στο δρόμο χωρίς να ξέρουμε αν και πώς θα εξυπηρετηθούμε. Τελικά εμφανίστηκε ένα άλλο λεωφορείο μετα από κάτι λιγότερο από μία ώρα που είχε αρκετές κενές θέσεις και μας πήρε.

Μία από εμάς επικοινώνησε με κάποιον γνωστό της μπάτσο, τη στιγμή που δημιουργήθηκαν οι πρώτες αντιδράσεις όσο ήμασταν ακόμα μέσα στο λεωφορειο, και μετά από λίγη ώρα εμφανίστηκαν ένα μπατσικό αμάξι κι ένα κλουβάκι της τροχαίας (μάλλον ανακριτικό), που τελικά παρέμειναν στο μέρος άπραγοι μέχρι να φτάσει το επόμενο λεωφορείο.

ανάλυση
Εγώ θέλω να σταθώ στο κατά πόσο η αντίδραση του κόσμου φανερώνει θετικά ή αρνητικά στοιχεία στο επίπεδο της εύρεσης λύσεων στα προβλήματα που το σημερινό κοινωνικό σύτημα καθημερινά δημιουργεί.

Από αυτή την άποψη, η πρώτη παρατήρηση δεν θα μπορούσε να είναι άλλη απ' την άμεση αντίδραση του κόσμου. Αντίδραση που φανερώνει σε πρώτο βαθμό μια άμεση (ίσως όμως ακατέργαστη) αντίληψη των προβληματικών στοιχείων του κοινωνικού συστήματος. Βέβαια, ένα κοινωνικά ενεργό άτομο δεν θα πρέπει να μένει στην απλή αντίδραση, αλλά να συνεχιζει στον εντοπισμό των πραγματικών και βαθύτερων αιτιών των προβλημάτων. Και πέρα απ αυτό να αναπαράγει τα συμπεράσματά του, ώστε συλλογικά και αποφασιστικά να αναζητηθούν και να απαιτηθούν λύσεις. Μετά από μια προσεκτική μελέτη αυτού του προβλήματος, καταλήγουμε στο ότι η πραγματική ρίζα του προβλήματος είναι ακριβώς η εναπόθεση της κοινωνικής ευθύνης των μαζικών συγκοινωνιών σε πρωτοβουλίες με ιδιωτικοοικονομικά κίνητρα. Γιατί ακριβώς αυτού του τύπου ανάθεση κοινωνικής ευθύνης δεν θέτει ως κινητήρια δύναμη την εξυπηρέτηση των ίδιων των κοινωνικών αναγκών αλλά το κέρδος του ιδιώτη. Και όσο η κάλυψη της κοινωνικής ανάγκης μπορεί να μην αποδίδει κέρδη στην ιδιωτική πρωτοβουλία ο ιδιωτικός παράγοντας θα αδιαφορεί και οι κοινωνικές ανάγκες θα παραμένουν (μερικά ή ολικά) ακάλυπτες.

Έπειτα, θα ήθελα να σχολιάσω την αντίδραση της επιβάτιδος που κάλεσε την αστυνομία. Αρχικά, διακρίνουμε την τάση του κόσμου να καλεί "ανεξάρτητες αρχές" (αστυνομία, δικαστικό σύστημα κτλ) να επιλύουν τα κοινωνικά ποβλήματα. Με μια πρώτη ματιά αυτή η τάση δεν φαίνεται ιδιαίτερα αρνητική. Αν όμως την εξετάσουμε με βάση την ως τώρα πείρα από την ανάμιξη των "ανεξάρτητων αρχών" θα δούμε πως έτσι διευρύνεται το πρόβλημα (δημιουργείται μια διαπλοκή των ιδιωτικών συμφερόντων με τις "ανεξάρτητες αρχές" με λαδώματα, "πολιτική" εξάρτηση κτλ). Κι έτσι, το αρχικό πρόβλημα παγιώνεται και δημιουργούνται πιο αρνητικοί όροι για την αντιμετώπισή του.

συμπέρασμα
Απ' την παραπάνω ανάλυση ενός απ' τα πάμπολα καθημερινά κοινωνικά προβλήματα αναγνωρίσαμε μια (έστω και ακατέργαστη) συναίσθηση των προβλημάτων απ' την πλειοψηφία του κόσμου. Δηλαδή, ο καθημερινός άνθρωπος αντιλαμβάνεται τα προβλήματά του, δεν ζει (όσο κι αν το προσπαθούν) σε ένα όνειρο που του ταϊζουν εκείνοι που τους βολεύει το υπάρχον σύστημα. Πολλές φορές όμως, λείπει η ώριμη ανάλυση των προβλημάτων, ο εντοπισμός των πραγματικών αιτιών τους και τελικά η σύνδεση όλων των προβλημάτων μεταξύ τους. Κι εκεί ακριβώς τοποθετούνται οι δυνατότητες και τα καθήκοντα των κοινωνικά ενεργών ατόμων, στην υπόδειξη/αναπαραγωγή του ώριμου τρόπου σκέψης, όχι με μορφή παροχής της "αλάνθαστης ανάλυσης" αλλά με έναν τρόπο που να εμπεριέχει την ανατροφοδότηση της ώριμης ανάλυσης με τις προσλαμβάνουσες του κάθε ατόμου.